Recenzja: RAAL 1995 Immanis

Technologia, wygląd, noszenie, adaptacja i cena

      Przypomnieć wypada teraz, od czego historia się zaczęła. Zaczęła od serbskiego wkładu technologicznego i amerykańskiego kapitałowego, co razem dało firmę, której powstanie datuje się na rok 1995, kiedy to Danny „Sage” McKinney uruchomił ofertę oprzyrządowania dla profesjonalnego audio – monitorów studyjnych, przedwzmacniaczy, konsol masteringowych, mikrofonów i okablowania, z czasem również słuchawek. Tyle po stronie zachodniej Atlantyku, po wschodniej zaś ulokowana w Serbii ekipa wynalazczo-realizacyjna, którą kiedyś można było oglądać na usuniętej z niepodanego powodu fotce prezentacyjnej, uwidaczniającej jedenastu facetów ze słuchawkami, wyglądających na bardzo z siebie zadowolonych.

      Skróćmy to roztrząsanie kto, z kim, kiedy, jak i dlaczego – tak czy owak dla RAAL najważniejsza startowo była produkcja tweeterów wstęgowych, od których doszli do słuchawek; i właśnie te słuchawki zrobiły i dalej robią największą furorę, a główny wkład w ich powstanie wniósł wzmiankowany inżynier i wynalazca Aleksandar Radisavljevic, pracujący od 1993 roku nad przetwornikami wstęgowymi w pamiętającym rzymskie czasy (w tych stronach przyszło na świat trzech cesarzy) czterdziestotysięcznym Zaječarze, przy samej granicy bułgarskiej.  

     Do wstęg jeszcze wrócimy, na razie rzućmy okiem. W sporym, aluminiowym neseserze docierają duże z okrągłymi muszlami słuchawki, oprócz nich walcowaty adapter wzmacniaczowy z grzybkiem na topie, mogący służyć dzięki temu za stojak, do niego para kabli obsługujących obustronnie. Kable są wysoce specjalistyczne, a do tego nie byle jakie, toteż nie zaleca się zastępowania ich innymi, jako że te przeznaczone dla słuchawek wstęgowych muszą odznaczać się niezwykle niską rezystancją (około 0,26 Ω), niezbędną dla poprawnej pracy wstęg. Ażeby tak się stało, winny mieć lity i emaliowany rdzeń oraz specjalną geometrię splotową; najlepszy z dostępnych teraz od RAAL przewodów[2], dwuodcinkowy z kompletu Star-8 Mk II (kosztujący w razie nabywania oddzielnie €1000), odznacza się skrajnie niskiego poziomu indukcyjnością, ta bowiem redukuje wstęgom soprany i tutaj wynosi zaledwie 0,4 µH (mikro Henra).  

     Może faktycznie, nie mierzyłem, natomiast oba kable z kompletu pomierzone wzrokowo i palpacyjnie okazały się cienkie, lekkie i jak koci ogon sprężyste; pod materiałowym oplotem znać w nich warkoczową plecionkę. Dostarczony alternatywnie starszy Star-8 PURE SILVER (do łączenia słuchawki-adapter) okazał się jeszcze cieńszy, dwu a nie jednokolorowo, białymi i czerwonymi cętkami na podstawowej czerni znaczony, jak również jawnie, bez dodatkowej zewnętrznej osłony, skręcony z dwóch bawełną okrytych żyłek.

    Trzeba jeszcze coś uzupełnić odnośnie samej przejściówki. Standardowa z kompletu ma impedancję 32 Ω i nadaje się do większości słuchawkowych wzmacniaczy oraz innych niż SET wzmacniaczy głośnikowych, byle nie takich kilkudziesięciowatowych. Natomiast dla wszelkich konstrukcji typu single-ended triode powinno się obstalowywać przejściówki 8 Ω, które spasują się korzystniej.

     Same słuchawki, na rzecz których to wszystko, są duże, swoje ważą, muszle mają, jak już mówiłem okrągłe. Bez kabla ważą 626 g, ale dobre leżenie i duża objętość muszli czynią je wygodnymi. Nie wygodnymi ot tak sobie, a wygodnymi rzeczywiście – pełna po założeniu satysfakcja, najmniejszych uwag krytycznych. Przed założeniem też wysoka, bo skośną siatkę z nierdzewnej stali, tworzącą duże grille, pokryto złotem oraz ozdobnie, z zachowaniem symetrii, nakropiono odnośnie kilku oczek małymi świderkami. W oczkach centralnych pomieszczono zaś małe złote literki tworzące na napis RAAL i pod nim datę powstania – 1995. Wszystko to razem staje okoniem nowemu podejściu HiFiMAN-a, gdzie maksymalny nacisk kładzie się na brak grilla, a nie na jego upiększanie, ale w RAAL chyba wiedzą co robią, im najwyraźniej grill nie psuje. On sam ma złoconą, jak całą resztę, oprawę typu „strzałkowy szlaczek”, obiegającą boczną krawędź walca osłony przetwornika, wykonanej z kompozytu włókna szklanego i aluminium. Tej już nie ozdabiają złocenia, całą pokrywa twardo woskowany fornir wzięty od amerykańskiego orzesznika, co wespół z tym złoconym grillem daje stylistykę typu retro odznaczającą się przepychem.  

      Chwytak pałąka i łuk nad głową to jednolita konstrukcja z dwóch równoległych prętów nierdzewnej stali napylonych super odporną udarowo narzędziową powłoką TiAlN (azotek tytanu z aluminium), poniżej obustronnych poprzeczek łączących pręty wystają mocowania 5-pozycyjnych złoconych prowadnic regulacji poziomu muszli. Pomiędzy nimi rozwieszona opaska bezpośredniego kontaktu z głową, wykonana ze skóry jagnięcej i zamszu z wypełnieniem pianką zachowującą kształt, a muszle kontakt z głową utrzymują przez grube, miękkie, profilowane pady o tych samych surowcach – też skórka, także pianka, przed uchem węższe, za nim szersze i wentylacyjnie dziurkowane.

      Ale wiadomo, najważniejsze to, co pomiędzy padami a grillem. Tam w każdej muszli trzy równolegle spionizowane wstęgi o łącznej powierzchni 25,2 cm², tak trudne do zrobienia, że ich wykonanie zajmuje przeszło roboczodniówkę wprawnego realizatora. (Firma zatrudnia tylko dwóch.) Co jedną z głównych przyczyn bardzo wysokiej ceny, ale surowce też nietanie, a opracowanie akustyczne całości zajęło lata długie. Trzy wstęgi napędzają magnesy neodymowe umieszczone nie przed i za, a obustronnie bokami, co usuwa konieczność zabiegów znanych ze słuchawek planarnych, gdzie rozwieszone nad membranami magnesy formuje się w antyradarowej technologii znikania Stealth. Tu tego nie ma, technologia wstęgowa sama z siebie jest transparentna i najpewniej dlatego lekceważąco traktuje dążenie do zaniku grilla.

    Wstęgi mogą się maksymalnie odchylać od pionu na 4 mm w każdą stronę, i od razu zaznaczę, że bez problemu przeszły testy niskich częstotliwości; nawet przy ekstremalnym basie nie pojawiało się ocieranie ich o obudowę. Same one wykonane są z mikroskopijnie marszczonych pasków czystego aluminium i odznaczają zastosowaniem technologii tłumienia lepkości ViscodampTM „Silent Metal” – cokolwiek to dla dźwięku znaczy, ale najpewniej coś dobrego.

     Maksymalny poziom ciśnienia akustycznego SPL (Sound Pressure Level) to 118 dB, czyli pobliże rozerwania bębenków; pasmo przenoszenia nie zostało zmierzone, w każdym razie go nie podają; impedancja wynosi 0,057 Ω, więc całkowicie – niszczycielsko nawet – nie pasuje do powszechnie występujących słuchawkowych wzmacniaczy.

    Takiemu niszczącemu podłączeniu zapobiegają opisane powyżej specjalnie zaprojektowane kable, pasujące żeńskim podpięciem 4-pinu jedynie tam, gdzie to dozwolone; po drugiej stronie przypinane do muszli poprzez 3,5-milimetrowe jackowe łącza symetryczne, dla których analogicznie złocone kanały wlotowe przesunięto do przodu, by kabel nie tarł o obojczyk.

     Ogólnie więc wygoda, dbałość o każdy detal, ekskluzywne surowce, niespotykana technologia i stylistyka z lekka retro oraz nie z lekka luksusowa. Płacimy za to różnie, w zależności od potrzeb. Posiadacze wcześniejszych RAAL – jednowstęgowych, swobodnie zwisających Requisite SR-1a i 1b, także podobnych do opisywanych, tak samo jak one przylegających 1c, mogą skorzystać z oprzyrządowania dołączonego do nich, a wówczas same Requisite 1995 Immanis kosztować będą 35,5 tys. złotych. Ale nabywca świeży, wszystkich akcesoriów potrzebujący, będzie musiał się wykosztować na cały opisywany komplet – wysupłać 46 tys. złotych, bo guzik mu po samych słuchawkach. To i tak mniej niż za Spirit Torino Valkyria albo najdroższe elektrostaty, ale więcej niż za HiFiMAN Susvara Unveiled oraz legion innych wybitnych; odnośnie jakości brzmienia nie pomoże więc samo ufne kierowane w niebiosa „Hospody pomyłuj!”, trzeba będzie prócz modlitw wykazać się boskim dźwiękiem.

[2] A nie ma innego producenta słuchawek wstęgowych.