Recenzja: RAAL 1995 Immanis

Finalna jakość brzmienia

      Nareszcie mogę napisać, co te RAAL Requisite 1995 Immanis naprawdę mogą ofiarować, a mogą naprawdę dużo.  

    Zacznę może od rozpiętości pasma. Nie ma wielu słuchawek dysponujących mocniejszym basem, do nielicznych należą Spirit Torino Valkyria i trio Ultrasone E7/E9/T7. Przy Twin-Head z Croftem rewir basowy Immanis wypadł imponująco zarówno w odniesieniu do głębi zejścia, jak i gęstości, jak i ciśnieniowości medium. Gęsty bas kotłów bił z potężną siłą przy pięknej wyraźności obrazu, a akustyczne zgęszczenia w kościelnych nawach podczas koncertów organowych były tylko nieznacznie słabsze niż u tych paru wymienionych, zatem naprawdę bardzo duże. Od razu dodam, że znikł też opisywany wcześniej problem z brakiem towarzyszących odbić; rys akustyczno-odbiciowy stał się poprawny; może nie aż na złoty medal, ale powiedzmy na brązowy. Na drugim krańcu skali, przy przetworniku Phasemation podpiętym do Cairna kablem optycznym Wireworld Supernowa, analogiczna miara osiągnięć, śladu tłumienia czy powściągania. Wraz z czym nie samo szersze pasmo, ale też delikatność, tęskność, ogrom, snucie i zawodzenie, powaga, smutek i zaduma. Wszystkie te składowe odbioru powróciły na swoje miejsca, wróciły z pompą i majestatem godnym szczytowych słuchawek. Nie będę krył, że z mojej strony towarzyszyła temu ulga; po pierwszym kontakcie nie byłem pewien, czy te rzeczy się kiedyś znajdą. Tam grało ciepło i optymistycznie niezależnie od repertuaru i w nim zawartych emocji, co było całkiem miłe, ale nierzadko błędne. Oprócz tego brak echa i sfery za ostatnimi źródłami – to już nie było normalne – ale zostało ustalone, że to przez uszkodzony kabel, czego sam nie zdiagnozowałem, ale mogę napisać, że problem został zażegnany. Wraz z czym pełen przepych brzmieniowy – wspaniała rzeźba brzmień muzycznych i towarzyszących im oklasków, bardzo przekonujące też oddanie normalnych wypowiedzi słownych. Dopompowanie sopranami ani trochę nie zaburzyło fundamentalnej poprawności tonalnej – nie pojawiło się podbarwianie sopranami średnicy, jedynie samo upiększanie domagających się ich wybrzmień.

    Pojawiła się też w pełnym wymiarze właściwa chropawość dźwięków, o której wielokrotnie pisałem, że to sine qua non realności. Bez żadnych złagodzonych kryteriów, na najwyższej skali trudności, grało rewelacyjnie, z naciskiem nie na jakąś baśniowość, a realność uobecnienia. Pełny przepych brzmieniowy, a równocześnie realizm – realizm uświadamiający, jak piękna prawdziwa muzyka. I to, jak już mówiłem, bez śladu upiększania – bez docieplania, słodzenia, podbarwiania skrajami czy akustycznej przesady. Wyważone czynniki składowe jako dodatek do perfekcji uobecniania dźwięku, zarazem ciemno, gęsto, uwodzicielsko barwowo i ujmująco nastrojowo – że znów użyję słowa „pięknie”. Przy przetworniku Phasemation tak bardziej miękko w treści i krzywoliniowo na obrysach, brzmienie z nim również bardziej nośne i otwarte, a mniej niż z Cairnem dociążone. (Kości Crystal 4392 i Analog Devices AD 1896 w Cairnie vs Burr Brown PCM1974A, DSP Analog Devices AD 9852 ASTZ i układ Reimyo K2 w Phasemation.) Zarazem z samym Cairnem brzmienie bardziej trójwymiarowe, a z Phasemation bardziej „crisp” oraz jaśniejsze i nie tak maksymalnie chropawe. Za to więcej powietrza i większa płynność ruchu, w obu przypadkach brak przesadnych naprężeń strunowych, ożywiona tętnem wibracji przestrzeń i wspaniałe teatry dźwięku z piorunującą szybkością ataku, twardością realizmu i finalną poetyką wybrzmień. Charakterystyczne dla szczytowej jakości wykończeń zjawianie się dotyku jak gdyby tysiącami czułków; wszystkie faktury dotykowo najwyższej klasy: tłoczone, z meszkami albo gładkie – pełna paleta wyborów.

     Dźwięk zatem odnośnie struktury wewnętrznej i faktury powierzchni pod każdym względem najwyższej klasy, przy tym duży i bliski, ale nie wpierający się do głowy. Stereofonia bardziej przed oczami niż pomiędzy uszami, chociaż i w głowie pewna doza, nie wszystko za obrysem twarzy. Przy czym odczucie całościowe charakterystyczne dla słuchawek przylegających; nie tak całkowicie otwarte i tak pięknie formujące doznania przestrzenne jak u RAAL requisite SR-1a i 1b czy AKG K1000 albo Mysphere. Również nie aż taka otwartość dźwiękowego pola jak u Final Da Capo, Sony R10 czy Stax SR-Ω, ale scena ogólnie w porządku, pozwalająca odczuć rozmiar i w nim swobodę przemieszczania. Bo też nareszcie obfite i daleko niosące się echa, urealniający stan nagraniowy szum moskitowy tła, też nareszcie potęga i groza kroczące ramię w ramię w „El Greco” Vangelisa, a składy orkiestrowe rozpisane na instrumenty oddzielnie i ujmowane w perspektywę filharmonii, co szczególnie widoczne w nagraniach binauralnych i na rewelacyjnej płycie XRCD²⁴ „Rossini Overtures – London, Gamba”.  

    Do tego miejsca same nieomalże pochwały, czas na pewne niedociągnięcia. Wspomniałem już, że dopowiadanie dźwięku pogłosami było na medal brązowy, i to powtórnie zaznaczę. Zaznaczę jako element konstruowania sceny, która jakością okazała się trochę odbiegać od doskonałej postaci dźwięków. – Tym w ostateczności można by wytykać pewien niedobór brzmieniowej aury i brzmieniowego aromatu, także brak ciągot w stronę romantyzmu, też minimalny deficyt odnośnie giętkości wokali. A wracając do sceny. Przy przetworniku Phasemation była już wprawdzie lotność i poczucie ogromu, ale również nie takie, żeby na złoty medal. Nie było też poczucia otwartości jak z Susvara Unveiled czy Final PRO Da Capo, które też przylegają. Z kolei holografia dobra, ale na tle mistrzowskich w rodzaju AKG K1000, czy Sony MDR-R10, wywierająca słabsze wrażenie. W przypadku pierwszych nie nowina, wobec ich formy konstrukcyjnej, ale te drugie wokółuszne i na dodatek zamknięte. Tymczasem poczucie głębi i rozwarstwienia planów u nich zdecydowanie lepsze; lepsze nie poprzez sam większy metraż (choć także), ale też i doskonałością modelowania dźwięków pochodzących z odległych źródeł.

      Starczy może krytycznych uwag, żeby ktoś nie pomyślał, że tak w ogóle, to krytykuję. Ocena jest zdecydowanie pozytywna, a na jej potwierdzenie bardzo wysoka predyspozycja Immanis do pozycjonowania jakości płyt – najmniejsze niedociągnięcie nagraniowe ukazują z bezlitosną precyzją. Na szczęście nie w taki sposób, by słuchać się nie chciało albo słuchało bez satysfakcji – każdy audiofil ma zasób tolerancji na użytek niedoskonałych nagrań i tej ważnej rezerwy Immanis mu nie naruszą, nie narażą na wyczerpanie. Przeciwnie, słucha się z zapałem nawet tych bardzo marnych nagrań, tym bardziej, że można usłyszeć nie tylko braki i zniekształcenia, ale też nowe dane w muzycznej treści. Albowiem, powracając do chwalenia, trzeba zwrócić uwagę na nadzwyczajną rozdzielczość w obrębie bliskich planów, tam możliwe do wychwycenia rzeczy poprzednio nie słyszane. A generalnie autentyzm – ten smak brzmieniowy dominował.