Recenzja: SAEQ PDA-1b

Rzut ucha

      Wzmacniacz stanął najpierw przy komputerze, ale zamiennie obsługiwanym przez przetworniki Phasemation, czekający na swoją recenzyjną kolej Soundaware Reference z wyosobnioną sekcją zasilania oraz, czego życzyło sobie SAEQ, ich przetwornik Pandora. Poziomy jakościowe generalnie zbliżone ze wskazaniem na Soundaware i Phasemation, przy czym różne u nich konwersje, bo Phasemation via konwerter iFi po kablu koaksjalnym, a Soundaware via Denafrips po AES/EBU. Do wyboru u tego ostatniego cztery procedury konwersji, lecz tylko dwie (moim kategorycznym osądem) do użycia w wymiarze maksymalnej jakości; po krótkiej dywagacji z samym sobą zdecydowałem się na proponujący najgęstsze brzmienie tryb NOS, a nie konwersję do DSD. Finalnie sygnał 384kHz/32bit, a wzmacniacz skonfigurowany w pozycji ATT/0 dB, w tej bowiem nie tylko najmocniejszy, ale również najbardziej czujny, najwrażliwszy na sygnał. Różnice wprawdzie nieznaczne, lecz w tej najwyżej podnosi głowę i najuważniej się wsłuchuje, a mnie w to graj, tak lubię. Sprawdziłem też dzięki Soundaware różnice między przesyłem via XLR i RCA[2]; i okazało się iż są takowe, a mianowicie przez XLR robi się o dwa stepy głośniej i tonalność zauważalnie w górę, przy jednoczesnym spadku gęstości oraz z lekka powabu. Zostało zatem RCA, jako przyjemniejszy w odbiorze i prawdziwszy w odczuciu przesył; tak cóż, nie ma co czasu zwlekać, hajda poprzez słuchawki.

Sennheiser HD 600

      Na początek niedrogi klasyk (1350 PLN), który kiedy się zjawił (1997) uchodził za szczyt szczytów; ileż drogich wzmacniaczy, nie wyłączając mojego, powstało z myślą o nim. Dziś to zamierzchła przeszłość, cała się przetoczyła epoka, prawie wszystkie słuchawki mają teraz o rząd wielkości niższą impedancję, ale te Sennheisery wciąż pozostają w produkcji i świetnie się trzymają.

     Podczas zbierania materiału mignęła mi przed oczami ocena, że SAEQ PDA-1b w trakcie odsłuchu „znika”, że nie ma własnej sygnatury, że jakby go nie było. Zupełnie się nie zgadzam, wrażenia miałem wręcz przeciwne – na tle większości pamiętanych wzmacniaczy przy opisanym ustawieniu okazał się ciemniejszy, gęstszy i bardziej biologiczny. Okazał też lampowy i wzorem świetnych lamp wysoce zhumanizowany – łączący miękkość i elastyczność kociego ruchu ze ssaczą ciepłokrwistością i przyczajoną do skoku energią. Co w przypadku spokojnej muzyki przekładało się na intensywność – doprawdy znakomitą – a w przypadku energetycznie ostrej jazdy, w rodzaju uwertur Rossiniego, symfonii Beethovena czy szałów Iron Maiden, przelatywało szarżą wcale nie lekkiej kawalerii ze sławnej uwertury von Suppégo. Kawaleria najcięższego rodzaju, ale zarazem cwałująca i bez skracania wybrzmień – sztandary w pełnym rozwinięciu, a kropierze targane porywem. Spowita czernią aranżacja HD 600, wspierana mocą i jakością SAEQ, nawet tą lekką kawalerię von Suppégo potrafiła dociążać i uczynić przytłaczającą, z lokalizacją na wielkiej scenie i imponującą strzelistością trójwymiarowych sopranów.

    Żadnych nie miałem uwag prócz tej, że pracująca aparatura to jednak spory pieniądz – taniość słuchawek nie łagodziła, ale w porównaniu do tego, co miało nadejść niebawem, i tak było o wiele taniej. Przy czym wzięte tego dnia jako pierwsze Sennheisery, mimo iż poprzedniego słuchałem na finał drogich, nasuwały opinię, że lepsze słuchawki niepotrzebne, te w zupełności wystarczają. Może ciut się to brało z lepszych padów od ZMF, ale co najwyżej śladowo, poza tym takie pady to raptem czterysta złotych i samemu się instaluje. Imponujące połączenia intensywności, echowości i obszarowości muzyki, wspaniale mroczne aranżacje przy pełnym natlenieniu, przetykane błyskami, smugami i połyskami światła branego od sopranów; takiego natężenia energii (w tym basowego punchu) jeszcze w tych Sennheiserach nie słyszałem, co się popisowo łączyło z lampową elegancją i powabem. Czarny parowóz parł tłokami, sypał iskrami, buchał parą, a kiedy trzeba było (np. w „Arii” z Goldberg Variations pod palcami Glenn Goulda), zjawiało się połączenie zadumy i poetyckiego piękna w nieoczywistym zespoleniu poruszających dźwięków. Sam nie umiałem powiedzieć czy bardziej mi imponuje sama energetyczna postać brzmienia, czy doskonałość jej wkładania w trójwymiarową przestrzeń o doskonałej czystości i swobodzie transmisji. A we wszystkim tym spontaniczność, żadnego przymuszania ani żadnego tłumienia. Muzyka tryskająca i porywająca, grama pejoratywów.

   Ze świadomością, że za chwilę inne słuchawki pokażą, co w tym mimo wszystko nie tak, wysoce niezadowolony przechodziłem na inne. Bo może już nie będzie tak cwałująco i nastrojowo? Tak spontanicznie i głęboko, wszechstronnie i swobodnie? Może nie tak aż elegancko? – Diabli zawczasu wiedzieć mogą…[3]

AudioQuest NightHawk

     Utracona wspaniałość za nikczemne pieniądze (lata produkcji 2015 – 18, cena 2490 PLN) ukazała cieplejsze, słodsze, gładsze i bardziej optymistyczne brzmienie. Podobnie ciemne, jeszcze bardziej zmysłowe, jeszcze bardziej pociągające. Nie tak scenicznie rozpostarte (chociaż też bardzo w porządku), nie aż tak wibrujące w każdym punkcie przestrzeni; bardziej skupione na samych dźwiękach niż ich relacjach z przestrzenią i swobodzie transmisji. W zamian mocniejsze esencjalnie i potężniejsze basowo – mocniej agregujące do skondensowanej potęgi, bardziej oddziałujące ciosem i ciśnieniem niż pędem i porywem. A zatem inny rodzaj wspaniałości, bardziej skupiony na wykonawcy i sile pojedynczego dźwięku – bardziej skondensowany, aromatyczny, śpiewny i kolorowy. Więcej liryzmu niż ekspresji, mniej tlenu, więcej przydechu. Pełniejsze nuty, bardziej krągłe; smutek, w wypadku obecności, tonowany pogodą ducha.

     Rzecz całościowo ujmując – mniej swobodnej ekstensji, więcej radości życia. Wokale na mocniejszym basowym podkładzie i same bardziej doposażone indywidualnymi cechami, koloryt swoich głosów mocniej eksponujące. Na długi dystans brzmienie prędzej mogące zmęczyć, ale niewątpliwie fascynujące, kapiące czernią basu i melodycznym złotem. A przecież – przecież nieraz brzmienie tych słuchawek jawi się poszarzałe i zamglone. Zawsze będzie basowe i zawsze ciśnieniowe, ale nie zawsze transparentne i ozdobione mocną barwą. A tu samo najlepsze, znów żadnych pejoratywów.

Ultrasone Tribute 7

    W badaniu nieobecne słuchawki z przedziału 5 do 10 tys. złotych, jak również 10 do 20. Same jedne te Ultrasone z 2019 roku za 11 tys. – wspomnieniowe, limitowane[4] – tutaj wyposażone w kabel za dodatkowe cztery tysiące, czyniący już jednoznacznie drogimi.

    A skoro wspominamy, to sobie powspominam, że pod długich wahaniach zastępowałem kiedyś tymi Ultrasone swe ukochane Grado RS1, ale nie tymi rocznicowymi, których wówczas nie było, tylko oryginałem Edition9[5], a ten od rocznicowych Tribute7 był lepszy jakościowo, precyzyjniejszy w muzycznych opisach.

     Rzućmy za siebie historię – cóż, tamte były lepsze, ale wzmacniacz od SAEQ i z rocznicowych wycisnął to, co mało który umie, w efekcie przedkładając wysoce niepoślednie brzmienie. Bo powiedzmy od razu, to są trudne słuchawki, trudne po obu stronach. Bas mają tak potężny, że często skutkujący przerostem pogłosowym; soprany tak wyśrubowane, że często aż drażniące. Obydwa skraje trzeba objąć reżimem sferyczności, tylko należycie uprzestrzennione okażą się popisem. I tutaj się tak działo, a nie inaczej pomiędzy, gdzie często gubi się średnica w uścisku takich skrajów. Ale nie w tym przypadku, nie przy napędzaniu przez SAEQ. A nie dość, że nie wycofana, rzucała analogowy czar, jakby to były Focal Utopie czy Susvary, a nie te Ultrasone. Ciepło, powab i posmak długo ciągnionych wybrzmień, nawet słodycz i lepkość służyły za ozdobę – aż trudno było mi uwierzyć, że to te Ultrasone. Łatwiej uwierzyć natomiast przy energetycznych kawałkach, jako że poza Spirit Torino Valkyria nie ma żadnych słuchawek generujących takie energie i tak wysokie ciśnienia. SAEQ nie miał problemu ze zobrazowaniem tego, ze swej strony dodając elegancję brzmieniową i tym samym wpisując siebie na listę elitarnych wzmacniaczy, potrafiących te Ultrasone popisowo napędzać.

Dan Clark Audio STEALTH

     Oto kolejne słuchawki z grupy zamkniętych i trudnych. Flagowe planary Dana Clarka są trudne trochę inaczej: nie dysponują tak potężnym basem, ale tak samo forsują soprany, przez co skrajnie są wyraziste. To nawet nie dość powiedziane – są analitycznie drążące. Swego czasu Michaił Botwinnik[6] o innym arcymistrzu, Tigranie Petrosjanie[7], powiedział, rozpamiętując sławną przegraną partię[8], że ten analizuje o jeden poziom głębiej. STEALTH może nie aż o cały poziom, niemniej z pewnością przynależą do najbardziej drążących, co przy ich oryginalnym kablu, mało dociążającym brzmienie, skutkowało ubocznie zauważalnym niedoborem masy, psującą odbiór przewagą sopranowego wyżyłowania nad konstruktem basowym. W tej sytuacji były to pierwsze słuchawki (i zarazem ostatnie), o których nie mogę napisać, że pokazały się z najlepszej strony. Pokazały się z dobrej, ale relatywnie najsłabiej, czemu łatwo mógłby zaradzić używany z nimi na co dzień kabel Tonalium, ale akurat był serwisowany, wybyły po lepsze wtyki.

HiFiMAN Susvara Unveiled

     Etap zamykam nowymi Susvarami, bo przed nami całe rozdanie przy odtwarzaczu CD, a nie piszemy wszak epopei.
     To na chwilę obecną referencyjne słuchawki redakcji spomiędzy przylegających nausznicami do głowy; referencyjne nie tylko dlatego, że najwrażliwsze na sygnał, ale także dysponowania najlepiej wyważonym pasmem, bycia najbardziej niuansowymi i przede wszystkim najwierniejszymi. Najmniej dodające od siebie, najuczciwiej obrazujące, najbliższe prawdzie muzycznej, niewątpliwie będące popisem. Energetycznie trochę ustępujące Ultrasonom i Spirit Torino, a w obrazowaniu przestrzeni siłą rzeczy nie aż tak spektakularne jak binauralne AKG K1000, ale wypadkowa ich cech to coś nadzwyczajnego, pobliże ideału możliwości odtwórczych. Bezpośredniość aż oszałamia miarą prawdziwości spektaklu, a jeszcze bardziej gdy okablowanie należy do szczytowych, jak tu miało to miejsce. Ten dreszczyk prawdziwości – ależ on jest przyjemny! – ale najczęściej zdarza się przy wielkotriodowych wzmacniaczach lampowych, a tu żadnych lamp w torze i taki sam nastrój. No i ci wykonawcy, dojmująco realni; przy całym szacunku do realizacji poprzednich, dopiero tutaj zaistnieli w całkowitym wymiarze. Do tego brak naddatków pogłosowych, zwrotu ku którejś stronie pasma, nadmiaru tego czy owego względem innych cech budujących. Trafienie w punkt wzorcowej odtwórczości, szkoda że przy takich kosztach…

[2] XLR Tellurium Q Black Diamond (kabel z natury ciemny i gęsty) vs Next Level Tech ETHER RCA, którego prędzej bym podejrzewał o wyższą tonalność i jaśniejsze światło, gdy tymczasem na odwrót.

[3] Moje Sennheiser HD 600 „Made in Ireland” są z samego początku produkcji i tyle pracowały, że oryginalne pady niemal do cna zetlały. Mimo to takie brzmienie. 

[4] Jako jubileuszowa edycja rocznicowa Ultrasone Edition7 z 2004 roku.

[5] Wersja Edition7 z innym kablem i inną kolorystyką.

[6] Mistrz świata w szachach z lat 1948 – 1957, 1958 – 1960 i 1961 – 1963.

[7] Mistrz świata 1963 – 1969.