Recenzja: Grado PS2000e

Brzmienie

W połyskliwym finiszu.

   Niektórzy podejrzewają, że wygrzewanie to lipa. Są w zasadniczym będzie. Dobre i wygrzane słuchawki z dobrego toru od razu świetnie zagrają, nie wymagając żadnych przyzwyczajeń. Nikt nie grymasi na Orfeusza, choćby go pierwszy raz w życiu słyszał, i nikt nie grymasi na Sony MDR-R10, twierdząc, że musiał do nich przywyknąć. Od razu grają takim dźwiękiem, że posiadaczom innych słuchawek kolana miękną i żaden okres adaptacyjny nie musi tego poprzedzać. A z przysłanymi do recenzji PS2000e tak nie było, pomimo że przybyły z adnotacją trochę ogranych. Więc podejrzewam, że albo grały wcześniej z nie dość dobrym sprzętem, albo za długo leżały bezczynnie i potrzebowały lekkiej rozgrzewki. Dzień ledwie to zajęło, więc w sumie mógłbym nie wspominać, ale na wszelki wypadek wspominam, by nikt nie oczekiwał, że one wprost z pudełka bosko. Tak nie jest, czasu potrzebują, a ile, tego nie wiem. Pewnie niedużo, bo dawne Grado GS1000 już na czwarty dzień doskonale grały.

Zostawmy to wygrzewanie i przejdźmy do spraw ważniejszych. Niestety, dwóch wymienionych referencyjnych do porównania nie mam, a referencyjnym jeszcze bardziej AKG K1000 dajmy spokój z wiadomych, oczywistych względów. Stały się bardziej archetypem niż konkurencją i po trosze od zawsze też były nie słuchawkami, tak więc nie ma co do nich przymierzać. Pozostaje w tej sytuacji bazować na pamięci i przykładać przedmiot recenzji do konkurencji mniej ambitnej. Z dwoma jednakże wyjątkami – Crosszone CZ-1 i JPS Labs Abyss 1266, które też są co prawda dość nietypowe, ale przynajmniej ceny mają niewątpliwie godne „referencyjnych”.  Rzecz zaczniemy od DAP-a i odpowiedzi na pytanie, czy faktycznie się będzie nadawał.

Z Astel&Kern AK380

Zacząłem opis dźwięku od tego, że PS2000e nie zabiły mnie brzmieniem od pierwszej sekundy; i coś tam wspomniałem w związku z tym o wygrzewaniu, ale nie tylko ono wchodziło w grę. Otóż to są słuchawki wymagające. A są takie, ponieważ zostały inaczej nastrojone niż zdecydowana większość pozostałych, nawet tych bardzo drogich. Czy nastrojone lepiej? – Lepiej. Jednak to „lepiej” wymaga odpowiedniej aparatury towarzyszącej. W tej mierze rzecz sprowadza się do jednego zasadniczego parametru, do ekspozycji sopranów. Wychodzi bowiem na to, że inne słuchawki – zdecydowana ich większość – usiłują coś ugrać mocniejszą ekspresją sopranową. Gdybym chciał być złośliwy, to bym powiedział, że jęczą i piszczą, aby być lepiej słyszane. A że złośliwy faktycznie jestem, to właśnie tak mówię. I wcale nie jest tak, że to się nie przydaje. Przeciwnie, ponieważ większość aparatury muzycznej nie jest najwyższej jakości, owo wspieranie jej sopranową addycją daje przeważnie dobry efekt. Przy czym zakrawa to z lekka na paradoks. Bo przyzwyczailiśmy się widzieć aparaturową słabszość w jazgocie i braku wypełnienia, więc sopranowe podbicie powinno tylko dodatkowo psuć sytuację. Lecz w dzisiejszej praktyce to osłabione wypełnienie i jazgot  należą do przeszłości.

I z eleganckim grawerunkiem.

Dawniej faktycznie tak było i cienki, kłujący dźwięk mógł być uważana za synonim tandety. Dzisiejsze odtwarzacze przenośne, stacjonarne przetworniki i wszelkiej maści słuchawkowe wzmacniacze cierpią jednak na inną chorobę – na brak bezpośredniości i transparencji. Cienki jazgot został przegnany i mniej zdecydowanie zagraża, a wyścig jakościowy biegnie trasą przebijania się przez lekką mułowatość. Poprzez zbitki brzmieniowe, stłumienia, brak otwartości, ograniczoną przejrzystość i brak bezpośredniego kontaktu wraz z brakiem dostatecznej definicji. I na to bardzo dobrym lekarstwem jest właśnie lekkie podostrzenie, czyli w praktyce mocny, wyrazisty, podkreślający kontury sopran. W tej mierze brzmieniowym królem okazały się Grado GS2000e, które prześcignęły Sennheiser HD 800 i Fostex TH900. Czystość, wyraźność i przede wszystkim otwartość na wielkiej scenie sprawiały u nich z samym AK380 najlepsze wrażenie; dystansując też lekko stłumione i zbyt zawiesiste PS2000e; grające podobnie do AudioQuest NightHawk, tyle że bez dodatkowej denaturalizacji pogłosową przymieszką. Ich dźwięk przypominał duże zwierzę wtłoczone do klatki tak małej, że nie mogące się na nas nawet przez kraty rzucić.

Że faktycznie tak jest, a nie one po prostu źle grają, to się okazało od razu po podłączeniu wzmacniacza przenośnego Fosteksa, chociaż nie będę udawał – wiedziałem to zawczasu, bo wcześniej już te flagowe Grado rozgryzłem. Ale trzymajmy się chronologii zaczynającej od sprzętu przenośnego. Wraz z pojawieniem się wsparcia ze strony wzmacniacza lampowego sytuacja momentalnie uległa odwróceniu i to PS2000e zaczęły liderować. Wcześniej nad naturalną miarę pełne i na górze stłumione wspaniale rozwinęły skrzydła, zupełnie jakby ktoś w ich brzmieniu powstawiał na właściwe miejsca źle przedtem ułożone klocki. Wypełnieniem, elegancją i wysmakowanym pięknem wzięły dotkliwy odwet na całej konkurencji, oferując też zdecydowanie najbardziej wyrównane pasmo i najpiękniejszy sopran. Wysokie tony ze stłumionych stały się najlepiej dopasowane ilościowo, najgłębsze, najdźwięczniejsze i najbardziej trójwymiarowe, a zbyt gęste wcześniej bas i średnica też się momentalnie otwarły, pogrążając konkurencję. Stosunkowo najbliżej znalazły się Sennheiser HD 800 z kablem Tonalium, nieznacznie tylko gorzej wypełniające i dające nie tak mocne poczucie realizmu, a równie dobrze wypełniające NightHawk wciąż miały trochę psujący całościowy efekt pogłos, mimo iż grały bardzo dobrze. W ogóle wszystkie próbowane zaprezentowały się świetnie, ale porównywane 1:1 z PS2000e okazywały się słabsze.

Więc trzeba podsumować ten etap pisząc, że nowy flagowiec Grado już ze sprzętem przenośnym dowodzi swoich przewag, ale tak jest wybredny, że bez wsparcia ze strony przenośnego lampowego wzmacniacza nawet Astell & Kern AK380 okazuje się nie dość jakościowy. Niewystarczająco rozgęszczający i harmonicznie złożony, a może też mocowo za słaby, chociaż przy ustawieniu na trzy czwarte bardzo już głośno tymi PS2000e grający. Czy bardziej o moc w tym chodziło, czy o harmoniczną złożoność bez wsparcia mocy nie dość wyeksponowaną, czy może o lampową elegancję i sposób podawania przez lampy muzyki, tego tutaj nie rozstrzygniemy, ale pewnie w jakiejś mierze o wszystko. A najważniejsza z tego nauka, że Grado PS2000e mają na pewno zadatki na bycie słuchawkami wybitniejszymi od takich za mniej niż dziesięć tysięcy, ale inne sprawdziany dopiero przed nimi.

Przy komputerze

Zwieszenie, tak samo jak opakowanie – kontrowersyjna tradycja.

Ten kolejny przy komputerze, już ze stacjonarnym przetwornikiem i słuchawkowym wzmacniaczem. Przetwornikiem Sigma Ayona i wzmacniaczem od Transrotora. Specjalnie tym Transrotorem, bo ma regulowany bas i sopran, co pozwalało sprawę ich brzmieniowego udziału badać poprzez kontrolowaną dystrybucję. Poza tym – rzecz naprawdę istotna – sygnał komputerowy brany był za pośrednictwem kabla koaksjalnego (to żadne novum), wszakże nowy był kabel. Dotychczas korzystałem Tellurium Q Blue albo analogicznej jakości Acoustc Zen Silver Bytes, a teraz był to Tellurium Q Black Diamond, który dostanie oczywiście własną recenzję, ale nie zdradzę tajemnicy gdy powiem, że jakościowo posunął brzmienie daleko naprzód. I w związku z tym całe owo komputerowe granie nabrało nowego wymiaru i wraz z tym dokonały się też pewne przewartościowania w sensie pozycjonowania słuchawek. I żeby nie być gołosłownym zaznaczę, że więcej wraz z tym lepszym zyskały HD 800 i TH900, a mniej Abyss 1266. To jednak nie zmieniło faktu, że i tutaj Grado PS2000e okazały się zwycięzcą i że dokonało się to na dokładnie tych samych warunkach lepszego wypełniania, lepszej równowagi zakresów, większej bezpośredniości, a przede wszystkim mocniejszego poczucia całościowego piękna i silniej obecnych wykonawców.

Ale to piękno i ta obecność skądś przecież się brały, i tu możemy mówić o większej (wyraźnie) całościowej płynności, głębszym a jednocześnie nieprzesadnie głębokim brzmieniu, doskonałym balansie między światłem a cieniem, znakomitym odczycie tekstur bez uciekania się do jakichkolwiek podostrzeń, a także o bardzo dużym w tym wszystkim udziale sposobu operowanie pogłosem, który to pogłos u pozostałych mniej czy bardziej ale zawsze denaturalizował przekaz. Więc inni nieco ostrawo (troszeczkę, ale słychać), zbyt pogłosowo i mniej płynnie (także w sposób zauważalny), i nie tak też spójnie oraz nie tak wyrafinowaną obróbką tekstur. A pośrodku tego flagowy okręt Grado majestatycznie na czoło się wysuwający, dumnie płynący pod żaglami najwyższej perfekcji. Przy czym weźmy też pod uwagę, że wzmacniacz Transrotora skonstruowała sławna firma i ma on aż 1 W mocy wyjściowej oraz separację transformatorową od sieci, tak więc jakość niebagatelna. Tor zatem niepodważalny, chociaż za chwilę sięgniemy po lepszy.