Recenzja: Final DX4000 CL

Dźwięk

     Tak naprawdę żałuję wszystkich, chciałbym przywrócić sobie każde z posiadanych kiedyś słuchawek. Ale w chwilach pozbycia górę bierze opinia „przecież ich nie używam”, albo „te będą przecież lepsze”. W efekcie ciągnie się za mną długi sznur nieposiadanych, pośród których pamiętne, bo niezwykłe, Pandora Hope VI. Sprzedanie ich było błędem – nie oddaje się rzeczy wyjątkowych, jeżeli mus nie gnębi. Znajomy nie może odżałować, że z kompletu Sennheiser Orpheus pozbył się sekcji wzmacniacza, a sam z kolei myślę, iż głupotą było oddanie niezwykłych, jedynych takich Pandora Hope. Ale cóż, stało się, stało się dawno temu – i faktem, że realizm tworzony przez AKG K1000 posiada wyższą rangę, ale też pozostaje faktem, że soprany u tamtych i ich „widzenie” przestrzeni były zupełnie niecodzienne, warte trwałego posiadania. Czy można przywoływać tamte wrażenia za sprawą tytułowych? Ano nie, z pewnością nie można, to są inne słuchawki. Bardzo zbliżone na oko, identyczne pod względem kształtu, ale na ucho już nie tak – one są bardziej „normalne”, tyle że nienormalnie dobre.

Przy komputerze

    Zacząłem tradycyjnie przy komputerze i od własnego sprzętu, to znaczy pary przetwornik-wzmacniacz sygnowanych przez Phasemation, z projekcją zastąpienia wzmacniacza EPA-007 przez pozostający wciąż w dyspozycji SAEC Astraeus. Ale wpierw Phasemation. Jako pierwszą rzecz ustaliłem, że mimo niskiej impedancji, DX4000 są na ładunek mocy bardzo łase; nie aż tak wprawdzie, jak DX6000, ale użycie dwóch przejściówek (z Pentacon na 4-pin i dalej parę dużych jacków, by dual-mono z Phasemation) – ta kombinacja pozwalała słuchawkom bardziej błyszczeć, bo bardziej się rozpędzać i zyskać masywniejszy profil. To było clou i najwyraźniej wizytówka całej serii DX – brzmienie szybkie i prężne w typie estradowego. Nie stawiające na kontrasty brane z dużych rozrzutów osi delikatne-potężne – tu bowiem wszystkie brzmienia krzepkie, nasycone budulcem, żadnych w typie mimozy. W przypadku poezji śpiewanej bądź spokojniejszej muzyki rozrywkowej odejmowało to czynnik sopranowej delikatności i czynnik młodzieńczości, czyniąc muzyczny przepływ bardziej ujednoliconym w wyrazie na podłożu zawsze sporego wypełnienia; pod tym względem więc bez mistrzostwa (zobaczymy co przy innym wzmacniaczu), a w zamian coś innego – jakże cenione dynamika, postawność, wypełnienie, szybkość, żywość i sumaryczne poczucie „dzieje się, no naprawdę dzieje”. Skrótowo mówiąc: „jazda”.

    Ale nie tylko ona, bo mimo okradania z najdelikatniejszych składników, muzyka była różnorodna i w pierwszym odbiorze prawdziwa. Prawdziwa właśnie dynamiką oraz ładunkiem substancjalnym, że żadne puste dźwięki czy obrzydliwa tektura. Jak organy się odzywały niższymi rejestrami, to czuć było brzmieniowy ciężar i zmiatające ciśnienia, a kiedy ciężki rock, to rzeczywiście ciężki. Nie gorsza towarzysząca żywość i wyraźność; a jeszcze ta wyraźność bez wyostrzania krawędzi, elegancko analogowa. Mocne barwy i duże sceny, stawianie dźwięku przed oczami, żadnego grania w głowie. Nie aż taka siła brzmieniowa, jak u DX6000, ale niewiele ustępująca, wysoce nadprzeciętna. Bardzo dobre słuchanie, bo z jednej strony brak czynników powodujących niechęć i zmęczenie – sztucznego wyostrzania i irytującej cienkości. Z drugiej czynniki satysfakcji, z potęgą, analogowością i złożonością brzmieniową za elementy wiodące. Więc jeśli coś wytykać, to sam ten brak precyzji przy odtwarzaniu partii delikatnych; pod tym względem nie dostajemy umiejętności którychś Susvar, Final D8000 albo Focal Utopia – całej tej rodzinki najlepszych. Przynajmniej na tym etapie. 

Przy odtwarzaczu

     Przejdźmy do następnego. Postanowiłem odkurzyć lampy Twin-Head i wziąć do porównania stosunkowo bliskie cenowo FiiO FT7. Lampom pozwoliłem się rozgrzać, słuchawkom rozbiegowo pograć. Dźwięk FiiO okazał się twardszy i bardziej kontrastowy; jak należało oczekiwać, także bliższy słuchacza, tuż przed nim się zjawiający. W porównaniu Final mniej agresywne, z bardziej romantycznym oraz dłuższymi wybrzmieniami, bardziej analogowe, spokojniejsze, bardziej jednorodne tonalnie, z nie tak mocno syconymi barwami i tak gęstymi czerniami w tłach. Mniej się popisujące kontrastem, za to dużo śpiewniejsze i rozleglejsze scenicznie. Sceny z większej odległości widziane, głębsze oraz dokładniej rozstawione – lokalizacja źródeł bardziej czytelna i one bardziej w perspektywie.   

     Długo jednym i drugim się przysłuchiwałem, dochodząc do sprzecznych wniosków. Bo z jednej strony wyższość Final nie ulegała wątpliwości – jeśli muzyka ma być sobą, to znaczy oczekujemy od niej elegancji płynięcia, melodyki i naturalności brzmieniowej, a najogólniej eufonii, to wybór Final poza dyskusją; to są słuchawki w muzycznym sensie na pewno więcej potrafiące; słuchawki potrafiące piękniej śpiewać – dysponujące lepszym głosem i większym talentem muzycznym. Na ratunek przychodził FiiO ich talent dramatyczny: z głębokich barw koloryt, wyjątkowa ostrość widzenia, niecodzienne skale kontrastów, bliskość i bezpośredniość. To wystarczało, żeby po chwili adaptacji mieć ich realizm też za świetny; nie aż takiej jakości w kryteriach czysto artystycznych, lecz mimo to przekonujący swoją siłą wyrazu i stopniem bezpośredniości. Więc z jednej strony wyższość Final poza tak zwaną dyskusją, ale z drugiej, w kontrze do tego, FiiO nie pozwalające się grążyć – przeciwnie, twardo się broniące. Jednych i drugich mogłem słuchać z wysoką satysfakcją, a choć dla siebie wybrałbym Final, i to tak bez wahania, mimo to szacunek dla FiiO się utrzymywał, tym bardziej, że przecież są tańsze.

    Chętnie bym do tych dodał porównania do Fosi, Aune i MIRPH, ale ich już nie miałem – jedne całkiem wybyły, inne zostały u fotografa. Więc dalej porównywałem z FiiO i dołożyłem uwagę, że FiiO na muzycznych przebiegach były bardziej srebrzysto-czarne, a Final w większym stopniu jednolicie srebrzyste i mocniej splatające muzykę w harmonijny nurt narracyjny. Ich bardziej analogowe brzmienia i analogowe tych brzmień ciągi pozwalały nie widzieć tego, co w odniesieniu do obrazu nazywa się posteryzacją. Nie było schodkowania, poszarpanych melodii i melodycznych ułomności (jak choćby niedociągania brzmień do końca) – czyli po prostu było to, co nazywamy melodyjnością. Brzmienia, a poprzez nie w wyobraźni wizje instrumentów muzycznych, były u Final lepsze; wzięte do uważnego porównania bębny i wiolonczele zabrzmiały poprzez nie prawdziwiej. Przy okazji dopowiem, że bas obydwu jednako okazał się imponujący, natomiast niejednakie u obu było widzenie przez nie sceny. – Dłuższe wybrzmienia, większa ekstensja i wyższa kultura wypowiedzi, szczególnie w odniesieniu do sopranów, generowały poprzez Final sceny bardziej majestatyczne, bardziej inspirujące wyobraźnię.

Obiecane przejście na Astraeusa i porównanie do referencji  

     Na koniec kilka słów o przymiarce do referencyjnych na bazie SAEQ Astraeusa. Podpięte do niego jednoczenie DX4000 i Susvara Unveiled zagrały w różnych klasach brzmieniowych, lecz mimo to słabszych jakościowo Final (dziesięciokrotnie przecież tańszych!) wciąż słuchało się zaangażowaniem. Grały, jak napisałem na początku, energetycznie, dynamicznie i postawnie, a jednocześnie śpiewnie. Mniej finezyjnie od Susvar – bez tak wysokich umiejętności w oddawaniu delikatności, skaningu tekstur, wyłapywaniu szmerów i wszelkich pozostałych subtelności dowolnego rodzaju, poprzez co mniej różnorodnie, nie w takim stopniu barwnie i w nie tak uduchowiony sposób. – Niezależnie od okoliczności podążając defiladowym krokiem i z estradowym porywem, nie miały tak precyzyjnego dopasowania sposobu artykulacji do sytuacji muzycznej. Lecz jednocześnie pod tym względem były bardziej precyzyjne od FiiO – jak od nich bardziej melodyjnie i subtelne, tak skromniejsze od referencji. Ale cóż, do stawania przeciwko Susvarom Final ma innych zawodników – całą rodzinę D8000 i nadchodzące DX10000. (Dawniej były to także Sonorous VIII i X, a jeszcze wcześniej Muramasa VIII.)