Recenzja: Final Audio DX10000 CL

Brzmienie: Przy komputerze

   Tu system składał się ze stacjonarnego PC (pliki dyskowe, YouTube i TIDAL), konwertera Denafrips IRIS, przetwornika Gustard R30 oraz wzmacniacza słuchawkowego dual-mono Phasemation EPA-007. 

     Przyjeżdżające słuchawki zaanonsowano jako już dokumentnie ograne, a ja przeżyłem szok, a nawet dwa. Pierwszy od razu po podłączeniu, gdy okazało się, że są sopranowo szalejące, poprzez co skrajnie analityczne, jak również skrajnie żywe, co stało w jaskrawej sprzeczności z opiniami o niedostatkach tego. Kolejny szok w dniu następnym, gdy okazało się, że miejsce sopranowego wyżyłowania zajęła elegancja; od czasów tak zamierzchłych, jak debiut Grado GS1000 z 2006 roku, nie spotkałem się z tak gwałtownym przeistoczeniem brzmienia w tak radykalnie krótkim czasie. Jednakże wtedy miałem do czynienia ze słuchawkami surowymi, gdy teraz ponoć dotartymi, dotartymi nawet do końca… 
     Heh. Nie chce mi się, toteż nie będę wnikał w ewentualne przyczyny, poza tym nic by to nie dało. Być może to, a może tamto, a może jeszcze coś innego, spowodowało przejście od stanu sopranowości szalejącej do kulturowo obytej, pozostaje mieć to za fakt. Tym bardziej nie było czasu na ewentualne deliberacje i próby zgłębiania tego, że czas naglił, słuchawki zawitały na góra tydzień. A w takim razie… 

Vs Dan Clark Audio STEALTH

    Flagowe planary Dana Clarka to przeszło o połowę niższa cena (aktualnie 17 tysięcy), ale konstrukcja też zamknięta i technicznie wyżyłowana, tyle że skonfigurowana na bazie przetworników planarnych. W porównaniu do nich brzmienie z DX10000 było bliższe i gładsze. Gdy tamto plasowane na scenie mającej widoczną pod artystami podłogę i pewną perspektywę, to z nowych Final zawieszane w powietrzu na pułapie płaszczyzny wzroku, też bliższe i bardziej skupione na dźwiękach, a mniej na teatrum. W tym skupieniu nie tylko gładsze, ale też bardziej spoiste, a mniej poróżnicowane; tam gdzie DCA pokazywały szorstkości i chropawości tekstur (w tym też w utworach na to nie nastawionych), u DX10000 było mniej chrypek, szorstkawości i pogłosowej oprawy, a więcej melodyki i większe, bliższe dźwięki. Przy tym u jednych i drugich czernie tła bardzo gęste i dynamiki ekstremalne, a brzmienia całościowo realistyczne, ale w tych ramach na co innego kładące główne akcenty. W przypadku utworów wielkoscenicznych i wieloinstrumentowych rozchodzenie się dźwięku u STEALTH okazało się rozleglejsze, a soprany jaśniejsze, rzewniejsze oraz lżejsze wagowo. Dalekie źródła sytuowane dalej i lokalizowane precyzyjniej, natomiast siła dźwięków (tj. niesiona nimi energia) mniejsza; też nie tak gęsta sama substancja, poprzez co sopran DX10000 sprawiający mylne wrażenie nie dochodzenia tak wysoko, podczas gdy tak nie było. (W sumie to z mojej strony grymas, ponieważ w to się trzeba wsłuchać, a przecież przy normalnym muzycznym odbiorze takie dzielenie włosa na czworo jest bez sensu.) 

     Ogólnie biorąc (co już niepomijalne), brzmienie DCA STEALTH było mniej ciepłe, mniej potężne i w większym stopniu niż to z DX10000 skoncentrowane na przekazywaniu informacji o aranżacji scenicznej.

      Brzmienie pierwszych w historii diamentowych przetworników w słuchawkach wokółusznych jawiło się jako cieplejsze, bardziej gęste, bardziej przed twarzą, masywniejsze i silniej zintegrowane wyrazowo, w ramach czego bas potężniejszy, soprany mniej krzykliwe, wokaliści bliżsi oraz z głosami mniej analitycznie traktowanymi, a całościowy przekaz bardziej oddziałujący na emocje, jako mniej uwikłany w kwestie techniczne i sceniczne. Zarazem do każdego z tych sposobów w try miga można było całkowicie przywyknąć, oba umiały zaimponować. Co ja mówię – musiały!

Vs Focal Utopia (pierwotna wersja, jeszcze bez użycia ekologicznych surowców wtórnych)

   Teraz porównanie ze słuchawkami spadłymi już z agendy rynkowej, mającymi swą nowszą wersję. Czy lepszą, dyskusyjna sprawa – to pomijając słuchawki bez wątpienia referencyjnej klasy; w odniesieniu do nowszych (2022) z oficjalną wyceną 22,5 tys. złotych, także więc radykalnie tańsze. A w nich membrany berylowe, a więc z najtwardszego metalu, ale zarazem dużo mniej twardego niż krystaliczny węgiel. Za to lżejszego, co też znaczące, bo łatwiej takie napędzać. Jak się okazało, u nich też brzmienie lżejsze i o włos, ale wyczuwalnie, mniej bezpośrednio działające. Z basem (czy w konsekwencji tego, czy w następstwie – kolejność bez znaczenia) nie tak potężnym, sopranami lżejszymi i bardziej przeziernymi, oraz tak samo jak u STEALTH większym obszarem rozgrywki dźwiękowej. Wnikanie w dźwięki i tu głębsze, ale znów kosztem siły i jednolitości muzycznego wyrazu – aż je musiałem porównać do STEALTH, u których brzmienie okazało się jednak bardziej bezpośrednie, a odnośnie ciężaru właściwego u instrumentów perkusyjnych cięższe, podczas gdy lżejsze (bardziej analitycznie prześwietlone) u wokali. To od STEALTH przy tym z wszystkich trzech najsmutniejsze, poprzez najmniejszą dozę ciepła, a scena minimalnie, ale jednak, silniej uobecniana niż w Utopiach. Przejście na DX10000 po jednych i po drugich oznaczało skok w świat zauważalnie większej brzmieniowej gęstości i większego rozrzutu stereofonii na scenach mniej głębokich. (Silniejsza rozrzutowo stereofonia poprzeczna, a mniej głęboka na głębię.) Warto do tego dorzucić, że perspektywy DX10000 i Utopii były jednako z horyzontem na wysokości oczu, podczas gdy STEALTH wykazywały z lekka ptasią.

Vs HiFiMAN Susvara Unveiled 

   Na koniec tego etapu słuchawki równe cenowo, kiedy doliczać cenę kabla droższe. Otwarte i planarne, o ultracienkich mylarowych membranach z wtopionymi niciami srebrnych cewek. Od nich dźwięk bardziej złożony i sopranowo przeniliwszy. Bardziej rozwarstwiający się przestrzennie, precyzyjniej oraz na większej scenie umiejscawiający miejsca narodzin, mający też w sobie coś takiego, co trudno mi opisać, a co najlepiej chyba będzie scharakteryzować jako pewną dobrze wyczuwalną odrębność przestrzeni jako takiej i obecnych w niej dźwięków. Kiedy u DX10000 przestrzeń i dźwięki jednością – one i tylko one tę przestrzeń kreowały – u Unveiled sama ona jawiła się jako osobna istność, dźwięki były u niej w gościnie. Co było mocno różnicujące, podobnie jak też to, że sopranowe chmury tworzone przez czynele u Susvar były obszerniejsze i z mniejszych drobin złożone. Jak również wokal z Susvar był delikatniej podawany i mniej energetyczny; przy wyczuwalnej dozie ciepła sopranami mocniej sycony, zdawał się nie tyko delikatniejszy, ale też mniej spontaniczny, cokolwiek bardziej zamyślony.
     Całe brzmienie od DX10000 było bardziej energetyczne, żywsze i nastawione bardziej optymistycznie; dużo mniej naznaczane czynnikami refleksji, zadumy, namysłu i nostalgii. Takie rewelacyjne jakościowo ale brane bardziej po prostu, nastawione na uderzanie jakością i energią bez wnikania się w sprawy poboczne i bez tworzenia własnej atmosfery oswajania nicości (o której to nicości być może w listopadzie ukaże się nareszcie obszerny tekst filozoficzny).
     Final DX10000 CL to kwintesencja realizmu maszerującego prosto bez rozglądania się na boki. Dźwięk mocny, spójny, super bezpośredni, super wyraźny i super szczegółowy, ciążący raczej ku dołowi pasma niż ku górze, wchodzący prosto w emocje słuchacza bez żadnego kombinowania z komplikowaniem przedstawień. A jeszcze jedną mocną stroną – im dłużej słuchasz, tym ciekawiej i bardziej bezpośrednio. Taka super złożoność na bazie podstawowej prostoty, która podobno jest diamentem. Która, niezależnie od tego jakimi środkami stworzona, odsuwa słuchacza daleko od zniekształceń i udziwnień, lokuje go w samej muzyce.